Artykuły

Marcin KRAWCZYK: Deficyt budżetu państwa i aktywność gospodarcza
Jerzy ŻYŻYŃSKI: Wejście do strefy euro – od iluzji do konkretów
Henryk DOMAŃSKI, Artur POKROPEK: Regionalne zróżnicowanie zależności między poziomem wykształcenia a wielkością dochodów

Miscellanea

Gabriela ZIEWIEC: Idee globalizacji. Perspektywa Josepha E. Stiglitza

Eseje

Zbigniew MADEJ: Idee rządzą światem

Recenzje i omówienia

Ewa POLAK: Globalizacja a zróżnicowanie społeczno – ekonomiczn (rec. Eulalia Skawińska)
Restrukturing Work and Employment in Europe. Managing Change in Era of Globalisation red. B. Gazier, F. Bruggerman, Edward Elgar, (rec. Józef Orczyk)

Polemiki

Urszula PŁOWIEC: W sprawie odpowiedzi prof. Tadeuszowi Kowalikowi (O stanie ekonomii w Księdze Jubileuszowej dla Jana Lipińskiego „Ekonomista” 2009, nr 2)

Streszczenia

Marcin Krawczyk
Deficyt budżetu państwa i aktywność gospodarcza
Polityka fiskalna, która jest prowadzona za pomocą deficytu budżetowego budzi emocje, bo zdanie ekonomistów na jej temat jest podzielone. Ekonomiści dyskutują o tym, czy zwiększenie deficytu przyczyni się do pobudzenia aktywności gospodarczej. Deficyt może powstać w wyniku zwiększenia zakupów państwa. Dyskusja toczy się wokół tego, czy zmiany wielkości zatrudnienia, produkcji oraz cen będą trwałe, jak również wokół tego, czy deficyt podniesie krajowe stopy procentowe i wypchnie prywatne wydatki tak, że zatrudnienie i produkcja jednak nie wzrosną. Deficyt może również powstać w wyniku obniżenia dochodów podatkowych. Wtedy wątpliwości budzi to, czy niższe obciążenia podatkowe skłonią podmioty gospodarcze do wydatkowania więcej tak, by zatrudnienie i produkcja zaczęły wzrastać. Oddziaływanie deficytu budżetu państwa na aktywność gospodarczą nie jest jednoznaczne, bo jego przebieg jest uzależniony między innymi od tego, jak podmioty gospodarcze postąpią wtedy, gdy w ich portfelach aktywów finansowych pojawią się dodatkowe dłużne papiery państwa. Deficyt budżetu państwa może przynieść niespodziewane skutki, gdy podmioty ogarnia niepewność, która jest cechą kryzysów gospodarczych. Oczekiwania podmiotów stają się niestabilne i jednorodne, gdy zaczynają dominować stadne zachowania. Bardzo ważne staje się wtedy to, czy prowadząc politykę gospodarczą państwo potrafi skutecznie oddziaływać na nastroje podmiotów i kreować ich oczekiwania.
Słowa kluczowe: deficyt budżetu, dług publiczny, aktywność gospodarcza, neutralność długu, efekt majątkowy, współczynnik q

Jerzy Żyżyński
Wejście do strefy euro od iluzji do konkretów
Celem artykułu jest analiza wpływu zmian kursu walutowego na dynamikę cen w Polsce. Wiedza dotycząca zakresu przenoszenia zmian kursowych na ceny pozwala na ocenę wpływu zmian kursów walutowych na krajową inflację i tym samym na politykę monetarną banku centralnego. Wyniki badań empirycznych wskazują, że w przenoszenie zmian kursowych na ceny importowe, produkcyjne i konsumpcyjne w Polsce jest niepełne, zarówno w krótkim jak i długim okresie czasu. Rezultaty badań są zgodne z argumentami teoretycznymi, wskazującymi na generalnie mniejszy stopień przenoszenia zmian kursowych na ceny importowe towarów bardziej przetworzonych i większy stopień przenoszenia w przypadku towarów mniej przetworzonych. Co więcej, stopień przenoszenia zmian kursowych na ceny importowe wyrobów przemysłowych wzrasta wraz ze wzrostem stopnia ich substytucyjności, a stopień przenoszenia zmian kursowych na ceny importowe surowców i artykułów rolno-spożywczych zmniejsza się w miarę spadku stopnia ich substytucyjności.
Słowa kluczowe: euro, strefa euro, integracja walutowa, optymalny obszar walutowy

Henryk Domański, Artur Prokopek
Regionalne zróżnicowanie zależności między poziomem wykształcenia a wielkością dochodów

Dotychczasowe analizy dotyczące zależności dochodów od wykształcenia koncentrowały się na porównywaniu zmian w czasie. Próbowano w ten sposób odpowiedzieć na ważne pytanie – czy rzeczywiście finansowe „zwroty” za kapitał edukacyjny ulegają zwiększeniu. Problemem, który umykał uwadze badaczy, był wymiar regionalny – podejmujemy go w analizach przedstawionych poniżej. Odwołując się do danych z polskiej edycji międzynarodowego projektu PISA, realizowanego w 2006 r. na ogólnokrajowej próbie dobranej metodą losową, ustalimy, w jakim stopniu zależność między wykształceniem i dochodami zależy od miejsca zamieszkania. Jest to pytanie o opłacalność wykształcenia w przekroju terytorialnym i o mechanizmy kształtowania się merytokracji w Polsce. Okazuje się, że między miejscowościami występują wyraźne różnice. Miejsce zamieszkania różnicuje w znaczącym stopniu wpływ wykształcenia na poziom dochodów, co wskazywałoby, że z punktu widzenia opłacalności wykształcenia i dla rozwoju merytokracji są miejscowości lepsze i gorsze. Wykształcenie przynosi większe korzyści finansowe w miejscowościach o wyższym poziomie aktywności zawodowej, który można traktować jako odzwierciedlenie wyższego poziomu zamożności i rozwoju. Interpretując wyniki analiz, wskazujemy, że może to być efektem większej konkurencyjności, sprzyjającej różnicowaniu wynagrodzeń według kwalifikacji jednostek i silniejszych motywacji pracodawców do wynagradzania pracowników proporcjonalnie do zasług.
Słowa kluczowe: kapitał ludzki, merytokracja, różnice regionalne, dystrybucja dochodów